top

spacerlinks

Introduction

About me

Articles

Quests

Section Medusae

Pictures

Your Pictures

Exchange plants

News

Links

Contact

Home

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Euphorbia stellaespina Haworth

Rikus van Veldhuisen

De oplettende lezers onder U zullen misschien zeggen; “Hé, Euphorbia stellaespina hebben we toch al gehad, er zijn zoveel succulente soorten Euphorbia’s en nu valt hij in herhaling.” U heeft niet alleen een goed geheugen maar bovendien ook gelijk. Laat het mij even uitleggen. In mijn geschrift over Euphorbia stellaespina van 1997 zaten naar mijn gevoel nog enkele losse eindjes. Dit betreft onder andere het voorkomen van de forma viridis in de natuur. Over deze forma maakt alleen Jacobsen een vermelding. Inmiddels heeft uw schrijver in 1999 deze prachtige soort in haar natuurlijke omgeving gevonden en een verslag vergezeld van beeldmateriaal wil hij U niet onthouden.

Al meer dan 15 jaar houd ik mij bezig met Euphorbia’s en gedurende die tijd heb alle publicaties over deze planten verzameld. Het aantal succulente soorten waarover ik momenteel gegevens bezit bedraagt momenteel 706. Bovendien zijn er vele meldingen van nog niet officieel beschreven succulente soorten. Bovendien wil ik geenszins beweren compleet te zijn. Zelfs in botanisch al zeer goed onderzochte gebieden worden nog steeds met enige regelmaat nieuwe soorten gevonden. Als je daarbij bedenkt hoeveel gebieden er nog zijn die nauwelijks onderzocht zijn, dan ben ik ervan overtuigd dat er nog vele juweeltjes op hun ontdekking wachten. Voeg daarbij het aantal soorten van de geslachten Monadenium en Jatropha bij en de kleinere geslachten zoals Endadenium, Pedilanthus en Synadenium, dan komt het totaal aantal succulente Euphorbia-achtigen op zo’n 1000 soorten. En dat is dan nog zonder subspecies en variëteiten. Als ik dus in dit tempo blijf doorschrijven in ons tijdschrift is een mensenleven in ieder geval tekort om alle soorten aan bod te laten komen, zeker als je dan ook nog soorten op herhaling laat komen.

Tijdens onze reis eind oktober 1999 door Zuid Afrika troffen wij op meerdere plaatsen grote groepen aan van Euphorbia stellaespina. Deze soort is een van de meest indrukwekkende planten die wij hebben gevonden. Op de meeste vindplaatsen is zij zeer dominant aanwezig in het landschap en zeker niet schaars, zoals eerder verondersteld. Op sommige plaatsen is zij zelfs zeer algemeen, zoals langs de weg van Beaufort West naar De Rust, waar wij bij bijna elke tussenstop een populatie van Euphorbia stellaespina aantroffen.
De eerste kennismaking met deze soort was toen wij met een behoorlijke snelheid over een dirtroad reden vanaf Richmond naar Victoria Wes. Het rijden over deze onverharde wegen in Zuid Afrika is bij het doorkruisen van dit prachtige land, meer regel dan uitzondering. Na enige gewenning is dit goed te doen, want over het algemeen zijn deze wegen van goede kwaliteit. De hoge snelheid laat zich verklaren door het feit dat je dan minder last hebt van het zogenaamde wasbordeffect. Rijdt je wat langzamer dan tril je de auto uit, althans in de door ons gehuurde Opel corsa. Wel moet je behoorlijk opletten op deze dirtroads, want als je te hard gaat, dan kun je gaan vleieren. Bovendien worden scherpe bochten en dergelijke lang niet altijd aangegeven.
Juist toen we een rotsachtige richel passeerden in het landschap moesten we vol in de remmen. Vele planten stonden in veelkoppige groepen verspreidt in het veld en waren zelfs bij het passeren met hoge snelheid niet over het hoofd te zien. Deze groep E. stellaespina verschilde in enkele aspecten van de planten op de andere vindplaatsen. Allereerst bevonden zich in deze populatie planten met roze stekels in de nieuwgroei, terwijl andere planten groene stekels hadden. Deze planten groeiden soms naast elkaar. Deze stekels, die bestaan uit een sterretje, hebben een vrij lange hoofdsteel en het sterretje van stekels is zeer onregelmatig vertakt met ook hier vrij lange stekels. Al met al geeft dit een vrij ongeordend geheel.
Ten zuiden van Beaufort West vonden we meerdere populaties van Euphorbia stellaespina. Op deze vindplaatsen troffen we alleen planten aan die roze stekels op de jonge nieuwgroei hadden staan. Even ten zuiden van Beaufort West waren de planten weinig vertakt en waren de planten in hoge mate verkurkt. Het verkurken van het onderste deel van de stam is ook in cultuur een veel voorkomend verschijnsel. Ook in de natuur komt dit dus voor. Het slecht kweken van cultuurplanten of te weinig licht is dus niet alleen de oorzaak van het verkurken. Wel viel het op dat het plantlichaam niet effen groen is, maar voorzien is van een donkere dwarstekening, hetgeen de aantrekkelijkheid van deze planten alleen maar groter maakt.
Op één vindplaats verder naar het zuiden waren de stekels kort en zeer regelmatig vertakt en zuurstokroze van kleur. Bovendien waren deze planten volop aan de groei en kleurde het frisse groen van de nieuwgroei prachtig tussen de dichte ringen van jonge roze stekels. Wij waren dermate onder de indruk van deze planten, dat we bijna vergaten toch nog wat opnames te maken van deze prachtige planten.
Aan de hand van onze waarnemingen kunnen we stellen dat deze wijd verspreide soort in de natuur ook behoorlijk variabel in haar uiterlijk is en zeker niet schaars voorkomt. Het is jammer dat het kweken van een mooie Euphorbia stellaespina zo moeilijk is hier in Nederland. Het zou mij echter niet verbazen als er nogal wat verschil is tussen diverse vindplaatsen in hoeverre ze zich laat aanpassen aan onze cultuur. Gelukkig komen er steeds meer planten in de handel met herkomst gegevens van andere vindplaatsen. De tijd zal leren of deze planten gemakkelijker zullen uitgroeien tot prachtige showplanten.

Literatuur:
- Jacobsen, H., 1970, Das Sukkulenten Lexicon.
- Veldhuisen, Rikus van, Jaargang 76, No. 5, 1997, Euphorbia stellaespina, Succulenta.


Afbeeldingen.
188. Verspreide groepen van E. stellaespina in een veld vol met bloeiende bestekelde mesem-struiken. Tussen Richmond en Victoria Wes.
190. Een veelkoppige cluster, groots en indrukwekkend, tussen Richmond en Victoria Wes.
191. Op de vindplaats tussen Richmond en Victoria Wes groeien ook planten met groene jonge stekels.
205. Even ten zuiden van Beaufort West vinden we weinig vertakte planten.
207. Verder naar het zuiden, halverwege Beaufort West en Klaarstroom treffen we planten aan die volop aan de groei zijn.
208. Ook hier staan veelkoppige planten te pronken.

 


spacer